nomadicNomadic civilization: historical researchNomadic civilization: historical research2782-3377Калмыцкий государственный университет им. Б.Б. Городовикова10.53315/2782-3377-2024-4-3-51-61nomadic-126Research ArticleЭТНОГРАФИЯ, ЭТНОЛОГИЯ И АНТРОПОЛОГИЯETHNOGRAPHY, ETHNOLOGY AND ANTHROPOLOGYХорчин монголчуудын төрлийн тогтолцоонд гарсан зарим өөрчлөлтийн тухай (Өвөр Монголын Тунляо хотын хорчин зүүн гарын дунд хошууны Шибахуа балгасны Баянтариа гацааны жишээгээр)About some changes in the kinship system of Khorchin Mongols (Өvөr Mongolyn Tunlyao hotyn Horchin Zүүn garyn dund hoshuuny shibahua balgasny Bayantaria gacaany zhisheegeer)МөнхтөрХуягт Ч.MunkhtorHuyagt Ch.

Хуягт Ч. Мөнхтөр, урлагийн их сургуулийн докторант 

Ulaanbaatar 

Huyagt Ch. Munkhtor, Doctoral student 

Ulaanbaatar 

munkhturchimedbavuu@gmail.comМонгол улсын СоёлМонголияMongolian University of Culture and ArtsMongolia202408102024435161Copyright © Мөнхтөр Х., 20242024Мөнхтөр Х.Munkhtor H.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.nomadic-kalmsu.ru/jour/article/view/126

Энэхүү өгүүллийг зохиогч БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Тунляо хотын Хорчин зүүн гарын дунд хошууны Шибахуа балгасны Баянтариа гацаанд 2015-2017 онд хийсэн хээрийн судалгааны эх хэрэглэгдэхүүнд тулгуурлан туурвилаа. Тус өгүүлэлд ӨМӨЗО-ны зүүн хэсэгт орших тариалангийн аж ахуй эрхлэх, хятад соёлын нөлөө нэлээдгүй хүртсэн хорчин монголчуудын ураг төрлийн тогтолцоо хийгээд төрөл садны дуудлагын өөрчлөлтийн тухай өгүүлэх болно. Удам угсаа, ураг төрлийн тогтолцоо нь тодорхойлоход маш хэцүү тул маш сонирхолтой судалгааны объект юм. Материалыг хамгийн албан ёсны тайлбараар системчлэх нь илүү алс холын ирээдүйн асуудал юм. Зохиогч энэ удаад судлаачдын дүгнэсэн ураг төрлийн тогтолцооны утга учир, чадамжийн тухай гурван талт дүгнэлт (1. Харьяалах ай; 2. Эрх ашиг, үүрэг хариуцлага; 3. Үйл ажиллагаа)-ийн харьяалах ай (нэрийдэл болон хуваарилалтын аргыг бүрэлдүүлж, хүмүүсийн орчин тойрноо биечлэн ойлгох болон ойлгоход ойлгогдохууны загвар болдог)- н асуудлыг хорчин монголчуудын жишээн дээр шинжлэхийг оролдов. Тус өгүүллийг уншигч хэн бүхэнд ойлгомжтой байлгах үүднээс XX зууны эхэн хагасын Өвөр монголын цахрын ураг төрлийн тогтолцооны схем зургийг өнөөгийн хорчины ураг төрлийн тогтолцооны схемтэй зэрэгцүүлэн оруулав.

This article was written by the author based on the original materials of the field research conducted in 2015-2017 at the Shibahua Ruins Bayantaria Gorge, Horqing Left Hand Cape, Tongliao City, China’s National Autonomous Region. The article will talk about the kinship system and the change in the pronunciation of the relatives of the Khorchin Mongols, who are engaged in farming in the eastern part of the Republic of Kazakhstan, and have been greatly influenced by Chinese culture. Genealogy and kinship systems are very difficult to define and are very interesting objects of study. The systematization of the material in the most formal description is a matter for the more distant future. This time, the author made a tripartite conclusion about the meaning and capabilities of the kinship system (1. Fear of belonging; 2. Rights and responsibilities; 3. Activity) about the meaning and capabilities of the kinship system, which was evaluated by the researchers. tried to analyze the problem of understanding and being a model of what is understood in understanding) on the example of Khorkhin Mongols. In order to make the article understandable to all readers, the diagram of the kinship system of Inner Mongolia in the first half of the 20th century is included alongside the diagram of the kinship system of the present day.

Хорчин монголтариалах оронтөрөл саданураг төрлийн тогтолцоохувиралтKhorchin Mongolcultivation countrykinshipkinship systemtransformationReferencesBarnard, Alan. (1994). Rules and Prohibitions: The Form and Content of Human Kinship. Companion Encyclopedia of Anthropology. New York and London Routledge. 783-812.Barnard, Alan. (1994). Rules and Prohibitions: The Form and Content of Human Kinship. Companion Encyclopedia of Anthropology. New York and London Routledge. 783-812.Burensain, 娜仁格日勒 (2007). 近现代蒙古人农耕村落社会的形成 = Formation of the Mongolian farming village society. URL=https://api.semanticscholar.org/CorpusID:127086496.Burensain, 娜仁格日勒 (2007). 近现代蒙古人农耕村落社会的形成 = Formation of the Mongolian farming village society. URL=https://api.semanticscholar.org/CorpusID:127086496.Khүrelbaatar, Uranchimeg (2012). Horchiny zan үjl. Өvөr mongolyn ardyn hevlelijn horoo. Hoyor dah’ hevlel. Hөh hot.Khүrelbaatar, Uranchimeg (2012). Horchiny zan үjl. Өvөr mongolyn ardyn hevlelijn horoo. Hoyor dah’ hevlel. Hөh hot.Luvsanchojdon (1981). Монгол зан аалийн үйлдвэр. Өвөр монголын ардын хэвлэлийн хороо. Хөх хот.Luvsanchojdon (1981). Монгол зан аалийн үйлдвэр. Өвөр монголын ардын хэвлэлийн хороо. Хөх хот.Nashun Bayir [Насанбаяр] (2005). Research on the Changes of Kinship System in Pastoral Areas of Inner Mongolia (Өвөрмонголын малжих орны ураг төрлийн тогтолцооны хувиралтын судалгаа). Journal of the Central University for Nationalities (Philosophy and Social Sciences Edition). 32. 1. 158. Hohhot.Nashun Bayir [Насанбаяр] (2005). Research on the Changes of Kinship System in Pastoral Areas of Inner Mongolia (Өвөрмонголын малжих орны ураг төрлийн тогтолцооны хувиралтын судалгаа). Journal of the Central University for Nationalities (Philosophy and Social Sciences Edition). 32. 1. 158. Hohhot.Omakaeva, E.U., Burykin, A.A. (2002). Tеrminy rodstva mongolov i buryat. Algebra rodstva. 7. SPb.: Kunstkamera. 240–247.Omakaeva, E.U., Burykin, A.A. (2002). Tеrminy rodstva mongolov i buryat. Algebra rodstva. 7. SPb.: Kunstkamera. 240–247.Omakaeva, E.U., Burykin, A.A. (2007). Sistema terminov rodstva i svojstva v mongol’skih yazykah: skhodstva i razlichiya. Mongolovedenie. 4(1). 40–57.Omakaeva, E.U., Burykin, A.A. (2007). Sistema terminov rodstva i svojstva v mongol’skih yazykah: skhodstva i razlichiya. Mongolovedenie. 4(1). 40–57.Park, Hwan-Young (1997). Kinship in Post-Socialist Mongolia; Its Revival and Reinvention [M]. Dissertation for the Ph.D degree. Cambridge.Park, Hwan-Young (1997). Kinship in Post-Socialist Mongolia; Its Revival and Reinvention [M]. Dissertation for the Ph.D degree. Cambridge.Юньсян, Янь (2015). Социализмын доорх хувь хүний амьдрал: Хятадын нэгэн тосгоныхны хайр сэтгэл, дотно харилцаа, гэр бүлийн өөрчлөлт (1949-1999). Хятад хэлнээс орчуулсан Ч. Мөнхтуул. Улаанбаатар.Юньсян, Янь (2015). Социализмын доорх хувь хүний амьдрал: Хятадын нэгэн тосгоныхны хайр сэтгэл, дотно харилцаа, гэр бүлийн өөрчлөлт (1949-1999). Хятад хэлнээс орчуулсан Ч. Мөнхтуул. Улаанбаатар.Pao, Kuo-Yi (1964). Marriage customs of a Khorchin village. Central Asiatic Journal. 9 (1). 29–59.Pao, Kuo-Yi (1964). Marriage customs of a Khorchin village. Central Asiatic Journal. 9 (1). 29–59.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.