nomadicNomadic civilization: historical researchNomadic civilization: historical research2782-3377Калмыцкий государственный университет им. Б.Б. Городовикова10.53315/2782-3377-2022-2-1-100-114nomadic-48Research ArticleТЕОЛОГИЯTHEOLOGYӨндөр гэгээн Занабазарын зохиосон «Жанлав Цогзолма» ерөөл залбиралPrayer-blessing “Zhanlav Tsogzolma”, created by ZanabazarБатсуурьА.BatsuuriA.

Батсуурь А., Ph.D, хэл зохиолын тэнхимийн профессор

Ховд

Batsuuri A., Ph.D, Professor, Department of linguistics

Khovd

a_batsuuri@ymail.comХовд их сургуульМонголияBatsuuri A. Ph.D, Professor, Department of linguistics. Hovd university. KhovdMongolia20220104202221100114Copyright © Батсуурь А., 20222022Батсуурь А.Batsuuri A.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.nomadic-kalmsu.ru/jour/article/view/48

Монголын нэрт соён гэгээрүүлэгч анхдугаар богд Өндөр гэгээн Занабазар (1635–1723) /Жавзандамба Лувсандамбийжанцан Балсамбуу/-гийн зохиосон “Жанлав цогзолма” буюу “Адистидын манлайг өршөөгч эх” хэмээх ерөөл залбирлын шүлгийн утга, үзэл санааны үндэсийг буддын шашин соёл, гүн ухааных нь суурь дэвсгэр дээр тавьж тодруулан үзэх хэрэгтэй юм. Буддын сургаал номлолын уг үндэс нь танин мэдэхүйн сонсох, бясалгах, туурвих үйл ажиллагааны харилцан дараалсан эрэмбэ дээр суурилсан тогтолцоонд оршиж байдаг. Тиймээс хүний гэгээрэхүйн үйл ажиллагааны сэтгэлзүйн талыг тарни мантрын мэдлэг мэдэгдэхүүний тогтолцоонд тулгуурлан эгэл хүн тайлан мэдэхэд нэн түвэгтэй нууцын зэрэгтэйгээр гүнзгий бясалгалын аргазүйгээр томьёолж, түүнийгээ ерөнхийлсэн түлхүүр дохиоллын түвшинд илэрхийлдгийг бясалгалын бүтээл туурвилаас харж болно. Чухамхүү тийм ангилалд багтаан үзэж болох бүтээлийн нэг нь энэхүү ерөөл залбирлын шүлэг юм.

This article is devoted to the work of Dzanabadzar “ZHANLAV TSOGZOLMA”. This text is very important for understanding the phenomenon of Nagarjuna, his contribution to the development of the history of Buddhism in general and especially Buddhist philosophy, the meaning of the system of Madhyamika (the middle view, free from extremes) that he founded. The author of the article also pays attention to Tsongkhapa’s comments. The research is based on the original texts. The translation from Tibetan of the works of Buddhist thinkers is relevant and important for the reconstruction of authentic teaching and for understanding Buddhist philosophy as a whole.

Өндөр гэгээн ЗанабазарЖанлав цогзолмаерөөл залбиралгүн утгаүзэл санааны үндэслэлUndur gegeen ZanabazarJanlav tsogzolmablessingsdeep meaningideological basisReferencesА — Агваанхайдав, Л. Адистидын дээдийг хайрлагч эхэд алдаршсаны тайлбар үгсийн утгыг тодруулагч оршвой, тө.: བྱིན་རླབས་མཆོག་སྩོལ་མར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།A — Agvaankhaidav, L. Elucidate the meaning of the description of the glorification of the mother who loves the higher of adistid: བྱིན་རླབས་མཆོག་སྩོལ་མར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།Б — Будда. Хутагт Ланкад ажирсан нь их хөлгөний судар, тө.: ཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།།B — Buddha. The Mahayana Sutra, written in incarnate Lanka: ཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།།БШСТТ I, 1999 — Буддын шашин соёлын тайлбар толь-I (1999), Улаанбаатар.EDBС I, 1999 — Explanatory dictionary of Buddhism and culture (1999), Ulaanbaatar.БШСТТ II, 1999 — Буддын шашин соёлын тайлбар толь-II (1999), Улаанбаатар.EDBС II, 1999 — Explanatory dictionary of Buddhism and culture (1999), Ulaanbaatar.БШСТТ I, 2000 —Буддын шашин соёлын тайлбар толь-I (2000), Улаанбаатар.EDBС I, 2000 — Explanatory dictionary of Buddhism and culture (2000), Ulaanbaatar.БШСТТ II, 2000 — Буддын шашин соёлын тайлбар толь-II (2000), Улаанбаатар.EDBС II, 2000 — Explanatory dictionary of Buddhism and culture (2000), Ulaanbaatar.ГНХ — Ганжуурва Номун хаан. Адистидын дээдийг хайрлагч эхийн тайлбар оршвой, тө.: བྱིན་རླབས་མཆོག་སྩོལ་མའི་འགྲེལ་པ་བཞུགས་སོ།།GNK — Ganjurva Nomun Khan. The interpretation of a mother loving supreme adistid: བྱིན་རླབས་མཆོག་སྩོལ་མའི་འགྲེལ་པ་བཞུགས་སོ།།Далай лам Данзанжамц (2001). Шинэ мянганы ёс зүй. Улаанбаатар.Dalai Lama Danzanjamts (2001). New millennium ethics. Ulaanbaatar.ЗЛ — Зонхов Лувсандагва. Бодь мөрийн зэрэг, тө.: བྱན་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་པོ།།ZL — Zonkhov Luvsandagva. Lamrim Chen Mo: བྱན་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་པོ།།Зонхов Лувсандагва (2004). Бодь мөрийн зэрэг-1 / Орчуулсан Б. Булган/. Улаанбаатар.Tsonkhov Luvsandagva (2004). Bodhi Line-1 / translated B. Bulgan/. Ulaanbaatar.НХЧДШ — Нагаржуна. Хоосон чанарын далан шүлэгт. Монгол Данжуур, 105-р боть, 38аNSVOE — Nagarjuna. Seventy verses on emptiness. Mongol Danjuur, volume 105, 38AНДҮБШ — Нагаржуна. Дундад үндсэн билгийг шүлэглэсэн. Монгол Данжуур 105-р боть, 25б–26аNMMK — Nagarjuna. Mūlamadhyamakakārikā. [Fundamentals of the Middle Way] (dBu-ma rtsa-ba shes-rab). Mongol Danjuur, volume 105, 25B–26A.Н — Нагаржуна. Номын (дармын) үнэхээр ялгал, тө.: ཆོས་ཡང་དག་བསྡུས་པ།་ཞེས་བྱ་བ་བཤུགས་སོ།།N — Nagarjuna. Dharmasangiti: ཆོས་ཡང་དག་བསྡུས་པ།་ཞེས་བྱ་བ་བཤུགས་སོ།།Хүрэлбаатар, Л. (1992). Алтан хүрдэн. Улаанбаатар.Khurelbaatar, L. (1992). Golden Drum. Ulaanbaatar.Хүрэлбаатар, Л. (2001). Анхдугаар богд. Улаанбаатар.Khurelbaatar, L. (2001). First Bogd. Ulaanbaatar.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.